THE GUARDIAN’DAN BİSİKLET İÇİN 10 ÖNERİ

Bu 10 öneri, şehir içi bisiklet kullanımının arttırılmasına yönelik. Gazete’nin Keiran Smith imzalı makalesini özetlemeye çalışayım.

Londra’da bazı rotalarda bisiklet kullanımı 2014’ten bu yana %56 oranında artmış. Bunun başlıca nedeni, çok sayıda korunaklı bisiklet yolunun kullanıma sunulması. Ama bu artışın sağlanması için yapılması gereken başka şeyler de var.

Neler mi?

  1. Bedava bisiklet. Amsterdam’da 60’lı yıllarda Provo adlı aykırı bir grup 10.000 adet beyaz bisiklet dağıtmış. Bu grup beyaz bisikletlerin, belediyenin toplu taşıma için 1km/kişi başına verdiği desteğin sadece %10’u kadar maliyeti olduğunu iddia ediyormuş. Ama yetkililer öyle düşünmüyormuş; bisikletleri toplatmışlar, bir kısmı da çalınmış. Bedava bisiklet fikri günümüzde de uygulanıyor. Örneğin Avustralya’nın Adelaide şehri Akıllı Hareketlilik Stratejisi kapsamında şehri ziyaret edenlere ve yerel halka ücretsiz bisiklet sağlıyormuş. Birmingham (İngiltere) kentinde ise yoksul vatandaşlara bisiklet kullanma sözü verme karşılığında ücretsiz bisiklet veriliyormuş. İsveç’in Göteborg şehrinde ise devlet daha az araba kullanacağına söz verenlere bedava bisiklet veriyormuş. (Bu adamların sözüne güveniliyor demek ki)
  2. Kısıtlı erişim. 1977 yılında Hollanda’nın Groningen şehrinde otomobillerin şehir merkezine girişi kademeli olarak engellenmiş. Buna bağlı olarak bir zamanlar otomobille çok kolay olan ulaşım, zor ve karmaşık hale getirilmiş. Bunun sonucu olarak halk daha çok bisiklet binmeye başlamış. Öyle ki mobilya satan mağazalar kargo bisikletleri ile mobilya teslimatına bile başlamışlar. Bu uygulama laşım planlama profesörü Steve Melia tarafından daha sonra ‘Filtered Permeability’ (Ben kısıtlı erişim diye çevirdim) olarak adlandırılmış. Profesör Melia’ya göre şehir içi bisiklet kullanımını arttırmanın en önemli 3 yolu şöyle: 1. Motorlu taşıt trafiğinden ayrılma(Burada korunaklı bisiklet yolları kastediliyor benim anladığım kadarıyla) 2. İstikrarlı tasarım(Yani bisiklet yolu şehrin her yanına ulaşacak. Ulaşmıyorsa da ulaştığı yerlerde güvenli ve doğru dürüst ulaşım olanağı sunacak). 3. Bisikletin otomobilden daha hızlı ve daha elverişli olması sağlanacak.
  3. 30 km/saat hız sınırı. Portsmouth (ABD) ve Bristol (İngiltere)’da hayata geçirilen bu uygulama sonrasında daha fazla insanın bisikleti ve yürümeyi tercih ettiği tespit edilmiş. Şehir plancısı ve ulaşım mühendisi John Dales’e göre bu uygulamanın başarılı olabilmesi için cadde ve sokakların tasarımındaki bazı detaylar önem kazanıyor. Dümdüz, kesintisiz bir yolda 30 km/saat hız sınırı uygulaması başarılı olamayacaktır.
  4.  Katı yasal yükümlülükler.    İngiltere’nin aksine,Hollanda’da bir motorlu taşıt sürücüsü, bir bisikletliye çarptıysa, çarpmanın önüne geçmek için ne gerekiyorsa yaptığını ispatlamak zorunda. Bu tür yasal düzenlemelerin motorlu taşıt sürücülerini çok daha dikkatli davranmaya yönelttiğine inanılıyor.
  5. Hollanda usulü kapı açma. Hollanda’da sürücülerin arabadan inerken kapıyı sağ elleriyle açması alışkanlığı var. Bu sayede arkadan gelecek bir bisikletliyi görme olasılığı yükseliyor. Bu tür kazaların oranı hiç de azımsanacak düzeyde değil. İngiltere ve ABD bu yöntemi yasalara da yerleştirmeye başlamış. Sürücülere bu konuda eğitimler veriliyor.
  6. Otomobillere sağlanan desteklerin kaldırılması. Süpermarket veya AVM gibi yerlerde ücretsiz otopark olanağının kaldırılması gibi bazı önlemlerin de insanları araba kullanmaktan uzaklaştıracağı düşünülüyor.(Tabi aklıma hemen ücretli poşet kavgası geliyor. Benzer bir kavga bu uygulamada da yaşanır muhtemelen)
  7. Otomobil yasağı günleri. Hollanda’da 70’li yıllarda uygulanan otomobilsiz Pazar günleri etkinliklerinin, sonraki dönemlerde ülkede yaşanan dönüşümün kaynaklarından olduğu belirtlilyor. Paris’te yılda bir kez ile sınırlı olan uygulama, sonraları ayda bir yapılıyor. Londra bu konuda biraz geriden gelse de sivil toplum örgütleri başkan Sadık Khan’ı daha etkin olmaya zorluyor.
  8. Park et ve pedalla. Oxford, York ve Cambridge gibi bazı şehirlerde şehir merkezinin dışındaki bazı noktalarda ücretsiz otopark olanağı sunuluyor, bu alanları kullananları şehir merkezine bisikletle gitmeleri sağlanıyor. İspanya’nın Sevilla kentinde de benzer bir uygulama söz konusu.
  9. Bisiklet kullanan çalışanlara ödenek. Dünyanın bir çok kentinde uygulanıyor.
  10. Çivili direksiyon. Amerikalı ekonomist Gordon Tullock, sürücülerin emniyet kemeri ve hava yastıkları sayesinde kendilerini daha güvende hissederek araba kullanırken trafikteki diğer unsurlara (yaya ve bisikletli gibi) yeterince dikkat etmediği tespitinden hareketle, araç direksiyonlarına çiviler takılması önerisini ortaya atmış. Bir başka ekonomist Sandy Ikeda ise otomobillerde frenin yasaklanmasını önermiş.(buna pek aklım yatmadı doğrusu)

Gazete okurlarında bu 10 teşvike ilaveten okurlarının önerilerini yazmalarını istemiş. Arzu ederseniz siz de bu sayfanın altına yorum yazarak önerilerinizi bize iletin.

Fotoğrafı 2015’te Fransa’nın Nantes kentinde katıldığım Otomobilsiz Kent Günü etkinliğinde çekmiştim.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s